Περιοδικό Ιστορία
Καθρέφτες. Μια σχεδόν παγκόσμια ιστορία
Η ιστορία γράφεται από τους νικητές, λέει η γνωστή ρήση...
Ιστορία Εικονογραφημένη
Ηλεκτρονικό κατάστημα Πάπυρος Online

29 Η ΜΟΣΧΑ ΚΑΙ ΟΙ «ΛΕΦΤΑΔΕΣ» ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΡΣΑΛ

Η ΜΟΣΧΑ ΚΑΙ ΟΙ «ΛΕΦΤΑΔΕΣ» ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΡΣΑΛ

του ΘΑΝΑΣΗ Δ. ΣΦΗΚΑ


Επικεφαλής της [αμερικανικής] κυβέρνησης δεν είναι διανοούμενοι αλλά λεφτάδες που μας μισούν τρομερά και αναζητούν οποιαδήποτε αφορμή για να μας βλάψουν.

Ι.Β. Στάλιν6


Οι στόχοι της σοβιετικής διπλωματίας το 1945

Από τον χειμώνα του 1943-44 η σοβιετική διπλωματία επεξεργαζόταν σχέδια για την εδραίωση της ασφάλειας του σοβιετικού κράτους στον μεταπολεμικό κόσμο. Όταν έληξε ο πόλεμος, η Μόσχα είχε καταλήξει σε έξι θεμελιώδεις στόχους: τη διατήρηση της συμμαχικής ενότητας· την αποτροπή επανάκαμψης της γερμανικής ισχύος· τη δημιουργία ζώνης σοβιετικής επιρροής στην Ανατολική Ευρώπη· τον μετασχηματισμό της Ευρώπης σε χώρο «νέων» ή «λαϊκών» δημοκρατιών· τη διατήρηση της ιδιότητας, των δικαιωμάτων και των συμφερόντων της Σοβιετικής Ένωσης ως μεγάλης δύναμης· και τη μεταπολεμική ανασυγκρότηση της σοβιετικής οικονομίας. Οι δύο πρώτοι στόχοι συνδέονταν άμεσα κατά το ότι μόνο διά της συνεργασίας με τη Βρετανία και τις ΗΠΑ θα αποτρεπόταν η επανάκαμψη της Γερμανίας. Επιπλέον, η επιθυμία διατήρησης της συμμαχικής ενότητας βασιζόταν στην ιδέα του Αμερικανού προέδρου Φραγκλίνου Ρούζβελτ ότι οι «Τρεις Μεγάλοι», με την προσθήκη της Κίνας του Τσιάνγκ Κάι Σεκ, θα δρούσαν ως παγκόσμιοι χωροφύλακες και από κοινού θα επέβαλαν τη διεθνή τάξη και ειρήνη. Η Μόσχα φοβόταν ότι η εναλλακτική λύση στη διατήρηση της συμμαχικής ενότητας και συνεργασίας ήταν η διαίρεση του κόσμου σε ανταγωνιστικούς συνασπισμούς. Τέλος, η ενότητα και η συνεργασία με τη Δύση κρίθηκαν απαραίτητες για την οικονομική ανασυγκρότηση της ΕΣΣΔ.   
     Στην Ανατολική Ευρώπη στόχος του Στάλιν ήταν ο διπλωματικός και ο στρατηγικός έλεγχος με την εγκαθίδρυση φιλικών κυβερνήσεων για την προάσπιση της ασφάλειας του σοβιετικού κράτους. Εκτός όμως από αμυντικούς υπολογισμούς, η δημιουργία μιας τέτοιας ζώνης αποκτούσε πολιτικές και ιδεολογικές διαστάσεις. Η ΕΣΣΔ στόχευε στη δημιουργία μιας νέας κοινωνικής και πολιτικής τάξης, την οποία οι κομμουνιστές αποκαλούσαν «νέα» ή «λαϊκή» δημοκρατία. Το αρχικό περιεχόμενο του όρου δεν ήταν το ίδιο με αυτό των μεταγενέστερων χρόνων του «Ψυχρού Πολέμου»· το 1943-47 σήμαινε προοδευτικά αριστερά καθεστώτα που θα εφάρμοζαν οικονομικές και κοινωνικές μεταρρυθμίσεις, ενώ φορείς της εξουσίας θα ήταν πολυκομματικοί συνασπισμοί στους οποίους τα κομμουνιστικά κόμματα θα είχαν πρωτεύοντα αλλά όχι κυρίαρχο ή αποκλειστικό ρόλο.7  
 
Το τηλεγράφημα Νοβίκοφ

Έναν χρόνο μετά τη λήξη του πολέμου, η σοβιετική διπλωματία έδειξε ανήσυχη για τις κατευθύνσεις της αμερικανικής πολιτικής. Στις 27 Σεπτεμβρίου 1946 ο Σοβιετικός πρέσβης στην Ουάσινγκτον Νικολάι Νοβίκοφ έστειλε στη Μόσχα εκτενές τηλεγράφημα, το οποίο, όπως αποκάλυψε το 1989, είχε ουσιαστικά συντάξει από κοινού με τον υπουργό Εξωτερικών Β.Μ. Μολότοφ. Η βασική θέση της σοβιετικής διπλωματίας ήταν ότι η μεταπολεμική αμερικανική πολιτική επιδίωκε την «παγκόσμια κυριαρχία». Η «κολοσσιαία ανάγκη» που αντιμετώπιζαν οι χώρες της Ευρώπης και της Ασίας, εξαιτίας των καταστροφών του πολέμου, για καταναλωτικά αγαθά και βιομηχανικό και συγκοινωνιακό εξοπλισμό παρείχε στο αμερικανικό κεφάλαιο ευκαιρίες για τεράστιες αποστολές αγαθών και εισαγωγή κεφαλαίου σε αυτές τις χώρες – μια κατάσταση που θα του επέτρεπε να διεισδύσει στις εθνικές οικονομίες τους. Μια τέτοια εξέλιξη θα σήμαινε τη σοβαρή ενίσχυση της οικονομικής θέσης των Ηνωμένων Πολιτειών σε ολόκληρο τον κόσμο και θα ήταν ένα βήμα για την παγκόσμια κυριαρχία των Ηνωμένων Πολιτειών.

[ Περισσότερα στο τεύχος... ]

#531 Σεπτέμβριος - 4,50€

 3 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ
του Διονύση Ν. Μουσμούτη
Διαβάστε περισσότερα >>
 6 ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΡΣΑΛ: ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ
της Κωνσταντίνας Ε. Μπότσιου
Διαβάστε περισσότερα >>
 20 ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΠΤΥΧΕΣ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΡΣΑΛ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ
 του Στέλιου Ζαχαρίου
Διαβάστε περισσότερα >>
 29 Η ΜΟΣΧΑ ΚΑΙ ΟΙ «ΛΕΦΤΑΔΕΣ» ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΡΣΑΛ
του Θανάση Δ. Σφήκα
Διαβάστε περισσότερα >>
 38 ΕΚΑΤΟΝΤΑΡΧΙΕΣ
του Βαλέριο Μανφρέντι
Διαβάστε περισσότερα >>
 44 Η ΦΑΛΑΓΓΑ ΤΩΝ ΙΩΝΩΝ
του Τάκη Σαλκιτζόγλου
Διαβάστε περισσότερα >>
 56 ΑΕΤΙΔΕΑΣ, Ο ΓΙΟΣ ΤΟΥ ΝΑΠΟΛΕΟΝΤΑ ΒΟΝΑΠΑΡΤΗ
του Δ. Ν. Γεράκη
Διαβάστε περισσότερα >>
 60 ΡΙΖΟΡΤΖΙΜΕΝΤΟ, Η ΙΤΑΛΙΚΗ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ, (Μέρος Β΄)
του Τζων Τζούλιους Νόργουιτς
 72 ΠΟΙΟΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΑΡΑΒΕΣ;
του Ρισάρ Λεμπό
Διαβάστε περισσότερα >>
 78 ΟΙ ΑΜΕΡΙΚΑΝΟΙ ΣΤΟ ΙΡΑΚ
του Μάρτιν βαν Κρέβελντ
Διαβάστε περισσότερα >>
 92 ΤΟΠΟΙ ΕΞΟΡΙΑΣ
του Στάθη Κουτρουβίδη
 102 Ο «ΚΗΠΟΣ ΤΩΝ ΓΛΥΠΤΩΝ» ΤΟΥ Α΄ΝΕΚΡΟΤΑΦΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ
του Ελευθερίου Ηλ. Καντζίνου
Διαβάστε περισσότερα >>
 111 Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΠΥΘΑΓΟΡΑ ΠΕΡΙ ΨΥΧΗς
του Φίλιππου Φίλιππα
 113 Βιβλία και Ιστορία
Βασίλης Δαλκαβούκης - Ελένη Πασχαλούδη - Ηλίας Σκουλίδας - Κατερίνα Τσέκου (Επιμέλεια)
ΑΦΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ 1940
Εκδόσεις Επίκεντρο, 2012, σελ. :440, τιμή: 26,00 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 113 Βιβλία και Ιστορία
Νίκος Μαραντζίδης, Κώστας Τσίβος
Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΕΜΦΥΛΙΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΟΜΟΥΝΙΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. Το ΚΚΕ μέσα από τα τσέχικα αρχεία 1946-1968
Εκδόσεις Αλεξάνδρεια, 2012, σελ.: 334, τιμή: 20,00 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 113 Βιβλία και Ιστορία
Γρηγόρης Αγγελόπουλος
ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΠΟΛΕΜΟΥ (1940-1941)
Μεταγραφή-Επιμέλεια: Κώστας Γ. Τσικνάκης
Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας
Εκδόσεις Βιβλιόραμα, 2011, σελ.: 152, τιμή: 8,00 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ
113 Βιβλία και Ιστορία  ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ
116 Το χθες στην Ιστορία ΝΙΚΟΣ ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ
118  Επικαιρότητα και Ιστορία ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΑΓΚΟΣ
120  Θέατρο και Ιστορία ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΡΑΠΑΝΑΚΗ
122  Ιστορία στο Διαδίκτυο ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
124 Σταυρόλεξο του 21ου αιώνα ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
ΠΑΠΥΡΟΣ ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Α.Ε
Πανεπιστημίου 46, Αθήνα, 106 78
Τηλ.: 210 3611880
info@istoria.gr - letters@istoria.gr
Παρουσίαση εκδήλωσης
Εκδοτικός οργανισμός Πάπυρος - Σχεδίαση απο την Webstart - Web hosting απο την Cityhost