Περιοδικό Ιστορία
McMafia – Έγκλημα χωρίς σύνορα
Η τολμηρή έρευνα του Γκλένι που κράτησε τρία χρόνια, φωτίζει τη σκοτεινή πλευρά της παγκοσμιοποίησης
Ιστορία Εικονογραφημένη
Ηλεκτρονικό κατάστημα Πάπυρος Online

6 ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΡΣΑΛ: ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ

ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΡΣΑΛ: ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ
Ένα Σχέδιο διαφορετικό από τα άλλα
της ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑΣ ΜΠΟΤΣΙΟΥ


Μια φράση-κλειδί του Ψυχρού Πολέμου είναι ότι η Ελλάδα του Εμφυλίου Πολέμου «έγινε το πρώτο πεδίο δοκιμής του». Το «ελληνικό πρόβλημα» υπήρξε καταλύτης για τις αμερικανικές πρωτοβουλίες του 1947 που επισημοποίησαν τη μετάβαση από τη συμμαχική ενότητα στην καθολική αντιπαράθεση ΗΠΑ-ΕΣΣΔ.1 Η Ελλάδα αποτελούσε κλασική περίπτωση οικονομικής κατάρρευσης για πολιτικούς λόγους, το είδος που σχεδιάστηκαν να αντιμετωπίσουν το Δόγμα Τρούμαν και το Σχέδιο Μάρσαλ, σηματοδοτώντας την αντίσταση των ΗΠΑ στη σοβιετική επεκτατικότητα.2

Το πρόγραμμα οικονομικής και στρατιωτικής βοήθειας προς την Ελλάδα και την Τουρκία, που πρότεινε στις 12 Μαρτίου 1947 στο αμερικανικό Κογκρέσο ο πρόεδρος Χάρι Τρούμαν, έκανε την πρώτη μεγάλη τομή. Οι ΗΠΑ παρενέβαιναν πολιτικά, αρχικά με μικρό ορίζοντα ενός έτους, σε χώρες που αδυνατούσαν να προασπιστούν μόνες την εθνική τους ασφάλεια απέναντι σε εσωτερικές και εξωτερικές απειλές. Τη βοήθεια, που ανερχόταν σε 400 εκατομμύρια δολάρια, 300 εκατομμύρια δολάρια για την Ελλάδα και 100 εκατομμύρια δολάρια για την Τουρκία, θα διαχειρίζονταν ειδικές Αμερικανικές Αποστολές, επιφορτισμένες να χαράξουν μια συνολική στρατηγική σταθεροποίησης. Η αμερικανική παρέμβαση αλλοίωνε το απομονωτικό δόγμα των ΗΠΑ και άνοιγε τον δρόμο για την ανάληψη ηγετικού ρόλου στις παγκόσμιες υποθέσεις. Το αντίπαλον δέος, η Σοβιετική Ένωση, δεν κατονομαζόταν ρητά στο Δόγμα Τρούμαν, αλλά αναφερόταν σαφώς η απειλή του επεκτατικού κομμουνισμού.3

Το Κρεμλίνο συνέχισε τις πιέσεις προς το ευάλωτο «Βόρειο Διάζωμα» της Εγγύς και Μέσης Ανατολής. Οι τρεις χώρες που το αποτελούσαν, το Ιράν, η Τουρκία και η Ελλάδα, αντιμετωπίζονταν ως γκρίζες ζώνες μεταξύ Δύσης και Ανατολής. Στο Ιράν οι Σοβιετικοί επέμεναν στη διατήρηση των στρατιωτικών δυνάμεων που είχαν εγκαταστήσει μαζί με τους Βρετανούς κατά τον πόλεμο για την περιφρούρηση των πετρελαϊκών οδών. Στην Τουρκία, αξίωναν την αναθεώρηση της Συνθήκης του Μοντρέ (1936) για τα Στενά προκειμένου να ελέγχουν τις θαλάσσιες πύλες της Μεσογείου. Στην Ελλάδα απαιτούσαν την αποπομπή της «μοναρχοφασιστικής» κυβέρνησης που είχαν αναδείξει οι εκλογές του Μαρτίου 1946 χρεώνοντάς της τον Εμφύλιο.

Αν το Δόγμα Τρούμαν ήταν το πρώτο αμερικανικό «όχι» στις μεταπολεμικές σοβιετικές πιέσεις, το «Σχέδιο Μάρσαλ» έδινε στη Μόσχα μια τελευταία ευκαιρία για αμερικανοσοβιετική συνεννόηση. Το Πρόγραμμα Ευρωπαϊκής Ανασυγκρότησης (European Recovery Program, ERP), που ανήγγειλε στις 5 Ιουνίου 1947 στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Τζορτζ Μάρσαλ, αποσκοπούσε να διαμορφώσει τις οικονομικές, τις κοινωνικές και τις πολιτικές προϋποθέσεις για τη στερέωση της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας και της μεικτής οικονομίας.4

[ Περισσότερα στο τεύχος... ]

#531 Σεπτέμβριος - 4,50€

 3 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ
του Διονύση Ν. Μουσμούτη
Διαβάστε περισσότερα >>
 6 ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΡΣΑΛ: ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ
της Κωνσταντίνας Ε. Μπότσιου
Διαβάστε περισσότερα >>
 20 ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΠΤΥΧΕΣ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΡΣΑΛ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ
 του Στέλιου Ζαχαρίου
Διαβάστε περισσότερα >>
 29 Η ΜΟΣΧΑ ΚΑΙ ΟΙ «ΛΕΦΤΑΔΕΣ» ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΡΣΑΛ
του Θανάση Δ. Σφήκα
Διαβάστε περισσότερα >>
 38 ΕΚΑΤΟΝΤΑΡΧΙΕΣ
του Βαλέριο Μανφρέντι
Διαβάστε περισσότερα >>
 44 Η ΦΑΛΑΓΓΑ ΤΩΝ ΙΩΝΩΝ
του Τάκη Σαλκιτζόγλου
Διαβάστε περισσότερα >>
 56 ΑΕΤΙΔΕΑΣ, Ο ΓΙΟΣ ΤΟΥ ΝΑΠΟΛΕΟΝΤΑ ΒΟΝΑΠΑΡΤΗ
του Δ. Ν. Γεράκη
Διαβάστε περισσότερα >>
 60 ΡΙΖΟΡΤΖΙΜΕΝΤΟ, Η ΙΤΑΛΙΚΗ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ, (Μέρος Β΄)
του Τζων Τζούλιους Νόργουιτς
 72 ΠΟΙΟΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΑΡΑΒΕΣ;
του Ρισάρ Λεμπό
Διαβάστε περισσότερα >>
 78 ΟΙ ΑΜΕΡΙΚΑΝΟΙ ΣΤΟ ΙΡΑΚ
του Μάρτιν βαν Κρέβελντ
Διαβάστε περισσότερα >>
 92 ΤΟΠΟΙ ΕΞΟΡΙΑΣ
του Στάθη Κουτρουβίδη
 102 Ο «ΚΗΠΟΣ ΤΩΝ ΓΛΥΠΤΩΝ» ΤΟΥ Α΄ΝΕΚΡΟΤΑΦΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ
του Ελευθερίου Ηλ. Καντζίνου
Διαβάστε περισσότερα >>
 111 Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΠΥΘΑΓΟΡΑ ΠΕΡΙ ΨΥΧΗς
του Φίλιππου Φίλιππα
 113 Βιβλία και Ιστορία
Βασίλης Δαλκαβούκης - Ελένη Πασχαλούδη - Ηλίας Σκουλίδας - Κατερίνα Τσέκου (Επιμέλεια)
ΑΦΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ 1940
Εκδόσεις Επίκεντρο, 2012, σελ. :440, τιμή: 26,00 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 113 Βιβλία και Ιστορία
Νίκος Μαραντζίδης, Κώστας Τσίβος
Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΕΜΦΥΛΙΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΟΜΟΥΝΙΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. Το ΚΚΕ μέσα από τα τσέχικα αρχεία 1946-1968
Εκδόσεις Αλεξάνδρεια, 2012, σελ.: 334, τιμή: 20,00 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 113 Βιβλία και Ιστορία
Γρηγόρης Αγγελόπουλος
ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΠΟΛΕΜΟΥ (1940-1941)
Μεταγραφή-Επιμέλεια: Κώστας Γ. Τσικνάκης
Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας
Εκδόσεις Βιβλιόραμα, 2011, σελ.: 152, τιμή: 8,00 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ
113 Βιβλία και Ιστορία  ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ
116 Το χθες στην Ιστορία ΝΙΚΟΣ ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ
118  Επικαιρότητα και Ιστορία ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΑΓΚΟΣ
120  Θέατρο και Ιστορία ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΡΑΠΑΝΑΚΗ
122  Ιστορία στο Διαδίκτυο ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
124 Σταυρόλεξο του 21ου αιώνα ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
ΠΑΠΥΡΟΣ ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Α.Ε
Πανεπιστημίου 46, Αθήνα, 106 78
Τηλ.: 210 3611880
info@istoria.gr - letters@istoria.gr
Παρουσίαση εκδήλωσης
Εκδοτικός οργανισμός Πάπυρος - Σχεδίαση απο την Webstart - Web hosting απο την Cityhost