Περιοδικό Ιστορία
McMafia – Έγκλημα χωρίς σύνορα
Η τολμηρή έρευνα του Γκλένι που κράτησε τρία χρόνια, φωτίζει τη σκοτεινή πλευρά της παγκοσμιοποίησης
Ιστορία Εικονογραφημένη
Ηλεκτρονικό κατάστημα Πάπυρος Online

34 ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗΣ

ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗΣ
ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΗ ΡΙΖΑ


Η ήττα του ελληνικού στρατού στη Μικρά Ασία τον Αύγουστο του 1922 δεν συνιστά μόνον μια στρατιωτική περιπέτεια και ταυτόχρονα μια ανθρωπιστική τραγωδία για τον μικρασιατικό ελληνισμό, αλλά και ένα σημείο τομής για τη νεότερη ελληνική Ιστορία από άποψη πολιτική, διπλωματική, οικονομική, κοινωνική και ιδεολογική.
Η πρώτη συνέπεια ήταν ο περιορισμός του ελληνισμού στα κρατικά σύνορα. Ο ξεριζωμός των Μικρασιατών Ελλήνων και η επικύρωση της νέας κατάστασης με τη σύναψη της σύμβασης της ανταλλαγής των πληθυσμών, οργανικό τμήμα της διευθέτησης της Λωζάννης μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας δημιουργεί, με εξαιρέσεις, αλλά η γενική εικόνα είναι αυτή, ένα ομοιογενές εθνοτικά κράτος – σχεδόν την πλήρη σύμπτωση των ορίων έθνους και κράτους. Εντός της ελληνικής επικράτειας απομένουν οι μουσουλμάνοι της Δυτικής Θράκης και οι σλαβόφωνοι της Δυτικής Μακεδονίας, αλλά παράλληλα στις αγροτικές περιοχές των Νέων Χωρών όπως και στα αστικά κέντρα τόσο της Παλαιάς Ελλάδας όσο και των Νέων Χωρών εγκαθίστανται 1.300.000 πρόσφυγες οι οποίοι μεταβάλλουν τον δημογραφικό και όχι μόνον χάρτη του ελληνικού κράτους.

Οικονομικές και κοινωνικές αλλαγές
Οι επιπτώσεις σε όλους τους τομείς είναι βαθύτατες:
Πρώτα οικονομικές και κοινωνικές. Στις αγροτικές περιοχές οι πρόσφυγες συντελούν στην εδραίωση του συστήματος της μικροϊδιοκτησίας, με την αγροτική μεταρρύθμιση την οποία προωθεί το στρατιωτικό καθεστώς των Πλαστήρα-Γονατά το 1923. Βασικό μέλημα της μεταρρύθμισης είναι ασφαλώς η απορρόφηση των κραδασμών από την είσοδο στην ελληνική επικράτεια εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων οι οποίοι είναι εξαθλιωμένοι. Υπάρχει ακόμη βάσιμη ελπίδα ότι η διανομή του γεωργικού κλήρου θα εντάξει την προσφυγική μάζα στο αστικό κοινωνικό καθεστώς και θα αποτελέσει βασικό κοινωνικό του στήριγμα. Ταυτόχρονα αναμένεται ότι η νέα τάξη μικροϊδιοκτητών θα δημιουργούσε μια συμπαγή πληθυσμιακή μάζα που θα καθιστούσε αδιαφιλονίκητο τον εθνοτικό ελληνικό χαρακτήρα της Μακεδονίας. Πράγματι, το σλαβόφωνο στοιχείο θα περιορισθεί σε κάτι περισσότερο από το 10% του πληθυσμού, και όταν η Κομμουνιστική Διεθνής και, μέσω αυτής, το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας (ΚΚΕ) θα υιοθετήσουν το 1924 τη θέση για «ενιαία και ανεξάρτητη Μακεδονία και Θράκη», θα προσκρούσουν σε μια νέα πληθυσμιακή πραγματικότητα. Θα εγκαταλείψουν το σχετικό σύνθημα, αρκετά καθυστερημένα, το 1935, αφού προηγουμένως το ΚΚΕ θα έχει απομονωθεί από τον μεγάλο όγκο του εκλογικού σώματος. Μια τελευταία προσδοκία αφορούσε τη δυνατότητα των νέων μικροϊδιοκτητών να δημιουργήσουν έναν σύγχρονο για τα δεδομένα της εποχής γεωργικό τομέα ο οποίος θα εξασφάλιζε την αυτάρκεια της χώρας.
Αν αυτές ήταν οι προσδοκίες από τους περίπου 700.000 Μικρασιάτες πρόσφυγες που εγκαταστάθηκαν σε γαίες στις Νέες Χώρες, οι υπόλοιπες 600.000 που εγκαταστάθηκαν στα αστικά κέντρα δημιουργούσαν στις ιθύνουσες ομάδες λιγότερες ελπίδες και προσδοκίες και περισσότερες ανησυχίες. Οι αστοί πρόσφυγες εγκαταστάθηκαν στην περίμετρο των αστικών κέντρων και θα διαβίωναν για δεκαετίες σε άθλιες συνθήκες. Επρόκειτο για πληθυσμό που δεν στερείτο δεξιοτήτων. Στις συνθήκες της μεσοπολεμικής οικονομικής και κοινωνικής εξέλιξης, που χαρακτηρίζεται από την αστικοποίηση και κάποια όχι αμελητέα εκβιομηχάνιση, θα λειτουργούσαν κυρίως ως φθηνό εργατικό δυναμικό για έναν βιομηχανικό τομέα που ήταν χαμηλής τεχνολογικής στάθμης και για τα δεδομένα της εποχής. Άλλοι θα στρέφονταν στην αυτοαπασχόληση ενώ πολλοί θα παρέμεναν άνεργοι. ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ…

[ Περισσότερα στο τεύχος... ]

#530 Αύγουστος 2012 - 4,50€

 3 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ
του Διονύση Ν. Μουσμούτη
Διαβάστε περισσότερα >>
 6 Η ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΥΔΑΣΠΗ ΠΟΤΑΜΟΥ
 του Λυκούργου Αρεταίου
 21 ΑΡΑΧΟΒΑ (18-24 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1826)
του Νίκου Γιαννόπουλου
Διαβάστε περισσότερα >>
 34 ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗΣ
του Σωτήρη Ριζά
Διαβάστε περισσότερα >>
 41 ΤΟ ΔΙΟΙΚΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΚΑΙ Η ΓΥΡΩ ΠΕΡΙΟΧΗ (1344-1922)
του Πέτρου Μεχτίδη
Διαβάστε περισσότερα >>
 48 Η ΖΑΚΥΝΘΟΣ ΣΤΙΣ ΑΦΗΓΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΠΕΡΙΗΓΗΤΩΝ
της Πιερρίνας Κοριατοπούλου
 58 ΡΙΖΟΡΤΖΙΜΕΝΤΟ, Η ΙΤΑΛΙΚΗ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ
του Τζων Τζούλιους Νόργουιτς
Διαβάστε περισσότερα >>
 67 ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΜΑΤΣΗΣ (1926-1958), Ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΝΕΚΡΟΣ ΤΟΥ ΚΥΠΡΙΑΚΟΥ ΑΓΩΝΑ
 του Ιωάννη Σ. Παπαφλωράτου
Διαβάστε περισσότερα >>
 78 ΟΙ ΒΡΕΤΑΝΟΙ ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΟ ΙΡΛΑΝΔΙΑ
του Μάρτιν βαν Κρέβελντ
Διαβάστε περισσότερα >>
 89 ΤΟ ΜΕΤΑΠΟΛΕΜΙΚΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΟΥ ΜΠΡΕΤΟΝ ΓΟΥΝΤΣ
του Ανδρέα Στεργίου
Διαβάστε περισσότερα >>
 105 ΤΟ «ΑΙΝΙΓΜΑ» ΤΟΥ ΕΤΟΥΣ 2012, ΤΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΤΩΝ ΜΑΓΙΑ
του Φίλιππου Φίλιππα
 112 Βιβλία και Ιστορία
Graham Shipley
Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ 323-330 π.Χ.,
Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, 2012,
τόμ. Α’ & τόμ. Β’, σελ. 620 & 186, τιμή: 40, 00€
Διαβάστε περισσότερα >>
 112 Βιβλία και Ιστορία
Eιρήνη Σαρόγλου-Τσάκου
ΥΓΕΙΑ ΕΝ ΠΛΩ
Διεθνές Κέντρο Ναυτικής Έρευνας και Παράδοσης, ΜΚΟ Ίδρυμα «Μαρία Τσάκος», 2011, σελ. 280, Εκτός εμπορίου.
Διαβάστε περισσότερα >>
 112 Βιβλία και Ιστορία
Arthur Muller, Dominique Mulliez, Catherne Aubert
100 ΧΡΟΝΙΑ ΓΑΛΛΙΚΕΣ ΑΝΑΣΚΑΦΕΣ ΣΤΗ ΘΑΣΟ, 1911-2011,
Εκδόσεις École Française d’ Athènes και Ολκός, σελ.: 176, τιμή: 25,00 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 112 Βιβλία και Ιστορία
Σωκράτης Κουγέας
Η ΜΑΝΗ ΣΤΑ ΑΡΧΕΙΑ ΤΗΣ ΒΕΝΕΤΙΑΣ (1570-1572 & 1692-1699) ΚΑΙ Ο ΙΠΠΟΤΗΣ ΛΙΜΠΕΡΙΟΣ ΓΕΡΑΚΑΡΗΣ (1689-1711). Συλλογή Σωκράτη Κουγέα - Κωνσταντίνου Μέρτζιου, Βιβλιοθήκη Γενικών Αρχείων του Κράτους, 2012, σελ.: 458 (εκτός εμπορίου).
Διαβάστε περισσότερα >>
 112 Βιβλία και Ιστορία

Ελευθέριος Γ. Σκιαδάς
Ο ΠΟΙΗΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΡΟΥ, Παναγιώτης Ν. Θεοδοσίου, Η άλλη όψη της αθηναϊκής ιστορίας
εκδ. Σύγχρονοι Ορίζοντες, 2001, σελ. 390, τιμή: 49,50 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ
112 Βιβλία και Ιστορία  ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ
116 Το χθες στην Ιστορία ΝΙΚΟΣ ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ
118  Επικαιρότητα και Ιστορία ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΑΓΚΟΣ
120  Θέατρο και Ιστορία ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΡΑΠΑΝΑΚΗ
122  Ιστορία στο Διαδίκτυο ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
124 Σταυρόλεξο του 21ου αιώνα ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
ΠΑΠΥΡΟΣ ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Α.Ε
Πανεπιστημίου 46, Αθήνα, 106 78
Τηλ.: 210 3611880
info@istoria.gr - letters@istoria.gr
Παρουσίαση εκδήλωσης
Εκδοτικός οργανισμός Πάπυρος - Σχεδίαση απο την Webstart - Web hosting απο την Cityhost