Περιοδικό Ιστορία
Κι όμως, όμορφα… Ένα βιβλίο για την τζαζ
Κι όμως, όμορφα... Ένας μάλλον ιδιόρρυθμος τίτλος για ένα βιβλίο που υπερβαίνει τις συνήθεις ...
Ιστορία Εικονογραφημένη
Ηλεκτρονικό κατάστημα Πάπυρος Online

54 Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΤΑ ΤΟΝ 11ο ΑΙΩΝΑ

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΤΑ ΤΟΝ 11ο ΑΙΩΝΑ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ «ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΝ» ΤΟΥ ΚΕΚΑΥΜΕΝΟΥ

 

του Ιωάννη  Σ.  Παπαφλωράτου

Κατά τον 10ο και στις αρχές του 11ου αιώνα το Βυζάντιο έφθασε στο απόγειο της δόξας του. Σύμφωνα με τους μελετητές, ήταν η «χρυσή περίοδος» της Αυτοκρατορίας, την οποία οι μεταγενέστεροι αποκαλούν «Βυζαντινή». Ουδέποτε κατά το παρελθόν (και δυστυχώς ούτε και στο μέλλον) το Βυζάντιο υπήρξε τόσο εκτεταμένο γεωγραφικά, ισχυρό στρατιωτικά και αυτάρκες οικονομικά. Οι διεργασίες και οι συγκρούσεις που είχαν ταλανίσει τους Βυζαντινούς κατά τους προηγούμενους αιώνες είχαν περιοριστεί σημαντικά. Η εξουσία είχε συγκεντρωθεί στα χέρια του αυτοκράτορα και η απόκτησή της έμοιαζε όνειρο απατηλό για την πάλαι ποτέ ισχυρή «αριστοκρατία της γης». Μολαταύτα, δεν έλειπαν τα μικρά, δυσδιάκριτα στους πολλούς, στοιχεία τα οποία διαμόρφωναν το ψηφιδωτό μιας κοινωνίας σε κίνηση και που οδήγησαν στη μετέπειτα αποσύνθεση.    

Κατά τη διάρκεια της μακραίωνης πορείας της στον χρόνο η βυζαντινή κοινωνία γνώρισε αρκετές ανακατατάξεις και διαφοροποιήσεις, οι οποίες ήταν αποτέλεσμα (μεταξύ άλλων) και των συνεχών εναλλαγών των πολιτικοοικονομικών συνθηκών. Στην κορυφή της πυραμίδας του κοινωνικοπολιτικού της συστήματος βρισκόταν ο αυτοκράτορας. Αυτός είχε συγκεντρωμένη στα χέρια του την πολιτική εξουσία. Τυπικώς διόριζε και έπαυε τους λειτουργούς, οι οποίοι είχαν απλώς διαχειριστική εξουσία. Αναλόγως δε των εκάστοτε συγκυριών και της προσωπικότητας του ηγεμόνα, αποτελούσε άλλοτε τον έναν και άλλοτε τον μόνο πόλο της εκτελεστικής εξουσίας. Η ιεραρχία των αυλικών αξιωματούχων ήταν μάλλον περίπλοκη. Επικεφαλής ήταν ο «παρακοιμώμενος» και ακολουθούσαν ο «πρωτοβεστιάριος», ο προϊστάμενος της βασιλικής ιματιοθήκης, ο «επί της τραπέζης», ο «επί της καταστάσεως», ο  προϊστάμενος της εθιμοτυπίας κ.ά. Επίσης, υπήρχε και η ιεραρχία των εμπράκτων αξιωμάτων, που συνιστούσαν τιμητικούς τίτλους και δεν συνεπαγόταν απαραίτητα την άσκηση δημόσιας υπηρεσίας, π.χ. «καίσαρας», «νοβελίσσιμος», «κουροπαλάτης», «ανθύπατος», «πατρίκιος», «πρωτοσπαθάριος» κ.ά. Σχετικά με την άσκηση της διοίκησης, ο αυτοκράτορας χρησιμοποιούσε τα «σέκρετα», τα οποία αποτελούσαν τις οιονεί γραμματείες της επικράτειας και τους σε αυτές προσαρτημένους υπαλλήλους, π.χ. ο «πρωτοασηκρήτις» προΐστατο της αυτοκρατορικής γραμματείας, η οποία στεγαζόταν σε ένα ειδικό κτήριο κοντά στον Ιππόδρομο. Ο «χαρτουλάριος του σακελλίου» ή ο «επί του σακελλίου» ασκούσε την ανώτερη εποπτεία επί των δημόσιων οικονομικών, ενώ τρεις ανώτατοι λειτουργοί, οι οποίοι έφεραν τον τίτλο του «λογοθέτη», προΐσταντο των δημοσιονομικών υπηρεσιών.5
Επίσης, υπήρχε ο «έπαρχος της πόλεως», ο οποίος ασκούσε καθήκοντα δημάρχου, δικαστή, επόπτη της Αστυνομίας και της Αγορανομίας, ενώ είχε και δικαιοδοσίες ρυθμιστή των σχέσεων εργασίας. Ακόμη, ήλεγχε την κίνηση των εμπορευμάτων αλλά και την εφαρμογή του σχεδίου πόλεως. Ήταν, ίσως, το πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα του συγκεντρωτικού χαρακτήρα της βυζαντινής διοίκησης. Φυσικά, υπήρχαν και πολλοί άλλοι αξιωματούχοι οι οποίοι εργάζονταν στον πολυδαίδαλο δημόσιο τομέα. Κατά τη συγκεκριμένη περίοδο, το διοικητικό σύστημα έφθασε στον υψηλότερο βαθμό λειτουργικότητας και αποδοτικότητας, ενώ εμφανίσθηκαν και οι πρώτες ενδείξεις κορεσμού οφειλόμενες στη σταδιακή παρακμή του θεσμού των θεμάτων. Αυτή ήταν απόρροια της συνεχούς κατάτμησης των μεγάλων θεμάτων και της δημιουργίας νέων, περιορισμένης έκτασης, διοικητικών μονάδων.  

 

ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΣΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ Νο 529

[ Περισσότερα στο τεύχος... ]

529 Ιούλιος - 4,50€

 3 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ
του Διονύση Ν. Μουσμούτη
Διαβάστε περισσότερα >>
 6 Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ
του Αναστασίου Δ. Καραγιάννη        
 16 Ο ΕΡΝΣΤ ΡΕΜ ΚΑΙ ΤΑ ΤΑ ΤΑΓΜΑΤΑ ΕΦΟΔΟΥ
του Γκιουζέπε Μάϊντα       
Διαβάστε περισσότερα >>
 28 ΠΕΡΙ ΝΑΖΙ, ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
του Μάρτιν βαν Κρέβελντ
 44 ΜΠΑΟΥΧΑΟΥΣ (1919-1933)
του Γεωργίου Αθανασάτου
Διαβάστε περισσότερα >>
 54 Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΤΑ ΤΟΝ 11ο ΑΙΩΝΑ
του Ιωάννη Σ. Παπαφλωράτου
Διαβάστε περισσότερα >>
 65 ΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΤΟΥ ΛΟΥΔΟΒΙΚΟΥ ΙΔ΄(1661-1715)
του Λυκούργου Αρεταίου
Διαβάστε περισσότερα >>
 78 ΣΑΜΠΑΤΑΪ ΖΕΒΙ: ΕΝΑΣ ΕΠΙΔΟΞΟΣ ΜΕΣΣΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗ ΣΜΥΡΝΗ
του Θωμά Μαστακούρη
Διαβάστε περισσότερα >>
 88 ΤΑ «ΠΑΡΑΛΕΙΠΟΜΕΝΑ ΤΗΣ ΒΑΤΡΑΧΟΜΥΟΜΑΧΙΑΣ» ΤΟΥ ΤΖΑΚΟΜΟ ΛΕΟΠΑΡΝΤΙ ΚΑΙ Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΛΙΝΟΡΘΩΣΗΣ
Του Παύλου Στ. Βασία
Διαβάστε περισσότερα >>
 98 ΤΟ «ΕΛΛΗΝΙΚΟΝ ΑΙΜΑ» ΚΑΙ ΟΙ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ 1946
του Κωνσταντίνου Αλεξίου
Διαβάστε περισσότερα >>
 110 ΠΕΡΟΥ: Η ΧΩΡΑ ΤΩΝ ΙΝΚΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΙΝΔΙΑΝΩΝ ΜΕ ΤΙΣ ΠΕΡΙΕΡΓΕΣ ΤΕΛΕΤΕΣ

 112 Βιβλία και Ιστορία
Heinrich A. Winkler
ΒΑΪΜΑΡΗ, Η ΑΝΑΠΗΡΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ, 1918-1933
Μετάφραση: Άντζη Σαλταμπάση,
Εκδόσεις Πόλις, 2011, σελ.: 394, τιμή: 20,00 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 112 Βιβλία και Ιστορία
Κατίνα Τέντα-Λατίφη
ΠΕΤΡΟΣ Σ. ΚΟΚΚΑΛΗΣ, Βιωματική βιογραφία
εκδ. Βιβλιοπωλείον της «Eστίας», 2011, σελ.: 442, τιμή: 23,00 €

Διαβάστε περισσότερα >>
 112 Βιβλία και Ιστορία
Νέστωρ Ε. Κουράκης
ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΑΚΤΙΚΗΣ
Εκδόσεις Ποιότητα, 2012, σελ. 182, τιμή: 15,00 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 112 Βιβλία και Ιστορία
Νικόλαος Γ. Νικολούδης
Η ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ ΣΤΟΝ ΥΣΤΕΡΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ. Ρήξεις και συνέχειες με το Βυζάντιο και τη Δύση.
Εκδόσεις Αντ. Σταμούλης, σελ.:102, τιμή: 15,00 €
Διαβάστε περισσότερα >>
 ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ
112 Βιβλία και Ιστορία  ΔΙΟΝΥΣΗΣ Ν. ΜΟΥΣΜΟΥΤΗΣ
116 Το χθες στην Ιστορία ΝΙΚΟΣ ΝΙΚΟΛΟΥΔΗΣ
118  Επικαιρότητα και Ιστορία ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΑΓΚΟΣ
120  Θέατρο και Ιστορία ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΡΑΠΑΝΑΚΗ
122  Ιστορία στο Διαδίκτυο ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
124 Σταυρόλεξο του 21ου αιώνα ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ
ΠΑΠΥΡΟΣ ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Α.Ε
Πανεπιστημίου 46, Αθήνα, 106 78
Τηλ.: 210 3611880
info@istoria.gr - letters@istoria.gr
Παρουσίαση εκδήλωσης
Εκδοτικός οργανισμός Πάπυρος - Σχεδίαση απο την Webstart - Web hosting απο την Cityhost