Ιωάννης Κοντάκης

Il Possedimento

Στρατηγικές επιδιώξεις και τοπική εξουσία στην ιταλική Κτήση των Δωδεκανήσων (1923-1943)

εκδ. Άνω Τελεία 2026, σελ.: 292 τιμή: 20,00 €

Τα Δωδεκάνησα αποτέλεσαν διαχρονικά προκεχωρημένο φυλάκιο σε μια από τις πιο νευραλγικές γεωγραφικές ζώνες του πλανήτη, στο σταυροδρόμι Ευρώπης, Ασίας και Αφρικής. Από την ιταλική κατοχή του 1912 μέχρι την ενσωμάτωσή τους στην Ελλάδα το 1947 και από τον Ψυχρό Πόλεμο μέχρι τις εντάσεις της εποχής μας, αναδείχθηκαν σε στρατηγικό παρατηρητήριο και σημείο ελέγχου θαλασσίων οδών, στρατιωτικών επιχειρήσεων και γεωπολιτικών ισορροπιών.

Τον Μάιο του 1912, τα Δωδεκάνησα πέρασαν στην κατοχή της Ιταλίας. Αρχικά φαινόταν πως η ιταλική ενέργεια είχε «προσωρινό» χαρακτήρα κι αποσκοπούσε στην άσκηση πίεσης στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, ώστε να επιτευχθεί η ταχύτερη κι οριστική παραχώρηση της Τριπολίτιδας και της Κυρηναϊκής (στη σημερινή Λιβύη) στην Ιταλία.

Οι κάτοικοι των νησιών αντιμετώπισαν την ιταλική ενέργεια ως βήμα που θα οδηγούσε στην ένωση με τον εθνικό κορμό. Ωστόσο οι Ιταλοί, αφού εξασφάλισαν την κυριαρχία στη Λιβύη, έκριναν πως είναι προτιμότερο να εντάξουν τα Δωδεκάνησα στην αυτοκρατορία τους παρά να τα αποποιηθούν. Εξάλλου, η γεωστρατηγική τους θέση ήταν καίρια. Έτσι θα τα προσαρτήσουν επίσημα στις 6 Αυγούστου 1923.

Έως το 1943 τα Δωδεκάνησα αποτέλεσαν τμήμα του Ιταλικού Βασιλείου υπό το ιδιότυπο καθεστώς της «Κτήσης». Ο σχεδιασμός της Ρώμης δεν περιοριζόταν στην εδραίωση ενός προκεχωρημένου φυλακίου πάνω στις θαλάσσιες οδούς της Ανατολικής Μεσογείου και του Βοσπόρου, αλλά παράλληλα απέβλεπε μέσω της αφομοίωσης του πληθυσμού και της ανάπτυξης των υποδομών στη δημιουργία μιας πρότυπης επικράτειας που θα λειτουργούσε ως προπαγανδιστικό επιχείρημα για την παρουσία της «αναγεννημένης» (δηλαδή της φασιστικής) Ιταλίας στην Ανατολή.

Ο Ιωάννης Κοντάκης στο εξαιρετικά πρωτότυπο και ενδιαφέρον βιβλίο του διερευνά τον ρόλο της τοπικής εξουσίας τόσο μέσα από τα πεπραγμένα της στο εσωτερικό της «Κτήσης», όσο και μέσα από τις σχέσεις της με την κεντρική κυβέρνηση, στο πλαίσιο της συνολικής προσπάθειας της φασιστικής Ιταλίας για επέκταση στην Ανατολική Μεσόγειο κατά την περίοδο 1943-1943, δηλαδή από τη Συνθήκη της Λωζάνης, μέχρι τα γεγονότα που ακολούθησαν την Ανακωχή του Σεπτεμβρίου 1943 κατά τα οποία η διοίκηση των νησιών καταλύθηκε δια της βίας από τη γερμανική μηχανοκίνητη μεραρχία που στάθμευε στη Ρόδο.

Ο ρόλος των κυβερνητών υπήρξε καθοριστικός στις πολιτικές επιλογές που εφαρμόζονταν στην «Κτήση». Η δυνατότητά τους να επιλέγουν τα μέσα που είχαν στη διάθεσή τους προκειμένου να επιτύχουν καθορισμένους στόχους, η υπαγωγή τους στο Υπουργείο Εξωτερικών και η αδυναμία προσφυγής των Δωδεκανησίων στο Συμβούλιο της Επικρατείας σε περίπτωση κακοδικίας, καθιστούσαν τους κυβερνήτες ως αποκλειστικούς υπευθύνους για την επιβολή της ιταλικής εξουσίας στα νησιά.

Με πολλές λεπτομέρειες, μετά από έρευνα σε αρχεία ελληνικά και ιταλικά αρχεία εξετάζονται και αναλύονται οι αποφάσεις των τεσσάρων κυβερνητών (Μάριο Λάγκο, Τσέζαρε Μαρία Ντε Βέκκι, Έττορε Μπάστικο και Ινίγκο Καμπιόνι) σε τομείς όπως η οικονομία, η εκπαίδευση, ο πολιτισμός, η πολεοδομία, ο τουρισμός, ο εποικισμός, η θρησκεία, οι ένοπλες δυνάμεις, η οργάνωση της διοίκησης αναλύονται υπό το πρίσμα τόσο των σκοπών όσο και του τελικού αποτελέσματος.

Τεύχος 695 (Μάιος 2026)

Δείτε Περισσότερα >>